پایگاه خبری-تحلیلی ایرلاین پرس | مسئولیت تضامنی مالک و بهره‌بردار هواپیما در سوانح هوایی

تاریخ خبر: // کد خبر: 214272 // // //


مسئولیت تضامنی مالک و بهره‌بردار هواپیما در سوانح هوایی

ممکن است در نتیجه فعالیت‌های هوانوردی، به اشخاص ثالث روی زمین خسارت وارد شود. مقررات حاکم بر جبران این‌گونه خسارت‌ها، باتوجه به اسناد بین‌المللی گوناگون، هنوز تا یکسان‌سازی فاصله بسیار زیادی دارد، به‌گونه‌ای که می‌توان گفت یکسان‌سازی در این حوزه، به‌طور تقریبی بدون توسعه مانده است.


مسئولیت تضامنی مالک و بهره‌بردار هواپیما در سوانح هوایی

ممکن است در نتیجه فعالیت‌های هوانوردی، به اشخاص ثالث روی زمین خسارت وارد شود. مقررات حاکم بر جبران این‌گونه خسارت‌ها، باتوجه به اسناد بین‌المللی گوناگون، هنوز تا یکسان‌سازی فاصله بسیار زیادی دارد، به‌گونه‌ای که می‌توان گفت یکسان‌سازی در این حوزه، به‌طور تقریبی بدون توسعه مانده است.

در نتیجه، مقررات این بخش بیشتر در سیطره حقوق ملی کشورها است و از دولتی به دولت دیگر تفاوت دارد.
از تفاوت‌های مهمی که در این زمینه دیده می‌شود، اختلاف‌نظر کشورها پیرامون مسئولیت تضامنی مالک و بهره‌بردار هواپیما در برابر خسارت وارد شده به اشخاص ثالث روی زمین است. تضامن در مسئولیت مدنی، وضعیتی است که به موجب آن دو یا چند شخص، فارغ از میزان یا درجه دخالت خود در وقوع زیان یا فقط به‌دلیل وجود رابطه‌ای ویژه، به‌طور کامل مسئول جبران خسارت زیان‌دیده می‌شوند. یعنی قانون‌گذار هر یک از آنها را مسئول جبران تمام زیان وارد شده قرار می‌دهد. این مطلب حکایت از آن دارد که هرچند برخی دولت‌ها با انگیزه حمایت بیشتر از حقوق زیان‌دیدگان، مالک و بهره‌بردار هواپیما را متضامنا مسئول جبران خسارت اشخاص ثالث قرار داده‌اند، اما برخی دیگر در ظاهر برای ایجاد فضای بهتر در زمینه تامین مالی هواپیما، از رویکرد گذشته خود (تضامن در مسئولیت) برگشته و راه دیگری در پیش گرفته‌اند: – مالک و بهره‌بردار هواپیما در برابر اشخاص ثالث، متضامنا مسئول جبران خسارت واردشده هستند. نروژ در قانون هواپیمایی خود این قاعده را به این شکل آورده است: «چنانچه هواپیما پیرو قرارداد اجاره‌ای که به تایید یا تصویب سازمان هواپیمایی کشوری رسیده، ازسوی شخصی جز مالک در عملیات‌های تجاری هوانوردی مورد بهره‌برداری قرار گیرد، شخصی که نام او به‌عنوان متصرف هواپیما در قرارداد اجاره نوشته شده با مالک (به موجب مقررات) متضامنا مسئول خواهد بود». این مسئولیت، مسئولیتی محض و بدون تقصیر است. – این تنها بهره‌بردار هواپیما است که در برابر اشخاص ثالث مسئولیت دارد. در گذشته قانون هواپیمایی کشوری ۱۳۸۰ (۲۰۰۱ میلادی) ونزوئلا مالک و بهره‌بردار هواپیمای کشوری را متضامنا در قبال خسارت‌هایی که به‌واسطه عملیات هواپیما یا در نتیجه جدا شدن یا پرتاب اشیا از آن به اشخاص یا اموال روی زمین وارد می‌شد، مسئول می‌دانست اما بعدها این مسئولیت تضامنی با تصویب قانون هوانوردی کشوری ۱۳۸۴ (۲۰۰۵ میلادی) (با اصلاحات بعدی) از میان رفت. با تصویب قانون جدید، خسارت واردشده به اشخاص ثالث به‌وسیله هواپیمای ونزوئلایی، تنها ازسوی بهره‌بردار هواپیمای کشوری جبران خواهد شد. اما در ایران این وضع چگونه است؟ به‌نظر می‌رسد وضع حقوق ایران مانند حقوق نروژ نیست و با حقوق ونزوئلا نیز شباهتی ندارد. -مانند حقوق نروژ نیست، زیرا مقرره قانونی که به موجب آن مالک و بهره‌بردار هواپیما متضامنا در قبال خسارت واردشده به اشخاص ثالث مسئول باشند، پیش‌بینی نشده است. در حقوق ایران تضامن در مسئولیت مدنی در موارد عدیده ازسوی قانون‌گذار شناسایی شده که از جدیدترین نمونه‌های آن می‌توان به قانون حفاظت از دریاها و رودخانه‌های قابل کشتیرانی در مقابل آلودگی به مواد نفتی مصوب ۱۳۸۹/۰۵/۲۷ اشاره کرد* اما عقیده بر این است که از این نمونه‌های شایع نمی‌توان اصل تضامن در مسئولیت‌های قهری و قانونی را استنباط کرد؛ از این رو بر فرض هم که به مالک و بهره‌بردار هواپیما تقصیر یا مسئولیتی نسبت داده شود، هیچ یک مسئول جبران تمام خسارت وارد شده نخواهند شد. – با حقوق ونزوئلا نیز مشابهت ندارد، زیرا هیچ مقرره قانونی خاصی که بهره‌بردار هواپیما را به‌جای مالک هواپیما، مسئول جبران خسارت اشخاص ثالث بداند، وجود ندارد. نبود همین مقرره قانونی در حقوق ایران، نخستین تفاوت مهم را رقم می‌زند. افزون بر این، آنچه از ظاهر حکم قانون هوانوردی کشوری ونزوئلا برمی‌آید، تحمیل مسئولیت محض یا حتی مطلق به بهره‌برداران هواپیمای کشوری است (مانند حقوق نروژ) حال آنکه در حقوق ایران این ابهام و اختلاف وجود دارد که مسئولیت مدنی بهره‌بردار هواپیما در قبال خسارت وارد شده به اشخاص ثالث بر چه مبنایی استوار است**. این هم دومین تفاوت است که نباید از آن غافل شد. درمجموع وضعیت موجود در حقوق ونزوئلا از جهت قطعیت بیشتر نسبت به حقوق ایران دارای امتیاز و برتری است.
*براساس ماده ۱۷ قانون یادشده، مالکان، بهره‌برداران و مسئولان ایجاد آلودگی موضوع این قانون، برای جبران تمامی خسارت‌های ناشی از آلودگی و تمامی هزینه‌های محدود کردن آثار آلودگی و رفع آن و پایش زیست‌محیطی ازجمله هزینه مواد و تجهیزات به‌کار گرفته شده و کارمزد خدمات ارائه‌شده ازسوی عوامل انسانی، مسئولیت تضامنی دارند.
** ن. ک. به حسن بادینی، مطالعه تطبیقی مسئولیت مدنی غیر قراردادی متصدی حمل‌ونقل هوایی، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره ۴۰، شماره ۳، پاییز ۱۳۸۹، ص ۶۵ و ۶۶.

“میلاد صادقی – پژوهشگر حقوق هوافضا”

 

منبع: صمت


دیدگاه خود را بنویسید


برچسب های خبر: ,,,,,,,,,,,,,

آخرین اخبار

پربازدید


آتا


آسمان


اترک


ايرتور

پويا


تابان


زاگرس


سپهران


ساها


قشم


کاسپين


کيش


ماهان


معراج


نفت


هما

رصد آب و هوا و وضعیت پروازها

رصد اطلاعات پرواز توسط مسافرین

ایران ایر تور

آرشیو

آتا

آرشیو

آسمان

آرشیو

اترک

آرشیو

نفت

آرشیو

تابان

آرشیو

زاگرس

آرشیو

ساها، سپهران

آرشیو

قشم

آرشیو

کاسپین

آرشیو

کیش ایر

آرشیو

ماهان

آرشیو

معراج

آرشیو

هما

آرشیو

سایر ایرلاین ها

آرشیو

ایرلاین های خارجی

آرشیو